- Կյանքից հրաժարվելու ցանկություն ունեցե՞լ եք, սիրո՞ւմ եք կյանքը:
- Եթե վաղը պատերազմ սկսվի, ճակատ
մեկնողներին ի՞նչ խոսքեր կուղղեք։
.... Երկրները առհասարակ պարտվում են իդեոլոգիաների պարտությունից հետո, մշակույթների պարտությունից հետո, երկրները, պետությունները զոր ու զորքով գրոհում են, իհարկե, մշակույթների նախնական գրոհումներից հետո։
.... Ուզում ենք տարին ամբողջ նրա տիեզերքում լինել, կուզենայինք մեր բեկված, շաղված-շփոթված երթի գլխին իր դրոշը տեսնել՝ այդ խիզախի, ուզում ենք իր հետ մեր ազգակցությունը հայտնաբերել՝ այդ բարձր ու շիտակի, ուզում ենք՝ իր օրինակով՝ այս հոգեվարող ժամանակի առաջ պապանձված համր չլինել - Հայոց ժամանակներ ու տարածություններ բացել Հայոց մեր Բանի առջև, մեզ տեսնել մեր նախնիների և գալիք պարմանիների հավերժորեն մեկ և նույն երթի մեջ և հուսալ ու հավատալ մեր հավերժությանը:
- «Արվեստը արվեստի համար». կա՞ այդ սկզբունքը՝ մաքուր արվեստը: Որքանո՞վ են Ձեզ համար այդ հասկացություններն իրական:
.... Սարոյանը իրեն չի պարտադրում աշխարհին՝ այս մեծ Հռոմին: Չի էլ առաջարկում: Անտակ ախորժակների այս ժամանակներում բացարձակ խղճի նրա սկուտեղը պարտադրելու կամ առաջարկելու համար շատ է աննյութեղ: Անհնար է պարտադրել կամ առաջարկել այն, ինչի գոնե մոտավոր պահանջարկը չկա: Ամուլ այս հողը նրա նռնենիների կարիքը չի զգում, և որբ, պետական ու ազգային բոլոր տեսակի հովանավորություններից զուրկ Սարոյանը մի քիչ շփոթված մրմնջում է, թե դուք լավն եք, ինչ որ անում եք՝ անելու էիք, ինչ որ լինելու է՝ կլինի, բայց ահա այս էլ կա:
Ի՞նչը կա: Մարդկային գութը: Ո՞ւր է այդ գութը: Որտե՞ղ է այդ գութը դարձել պաշտոնական կրոն և ստեղծել իր հասարակարգը: Դրա պատասխանը Սարոյանը չունի, և ստեղծում է իրավիճակներ ու մարդիկ, որոնց միասնական անունը խոտ, մթնշաղի մեջ կթվելու կամ մորթվելու սպասող կով, խճուղուց մի քիչ հեռու հովտում կանգնած ձի կամ Ջոն է, որոնք այնքան են բարի, որ իրենց բարության չափը իրենք էլ չգիտեն, քանի որ չգիտեն իրականության մյուս չափումները: Նրանց բոլորի միասնական անունը Վիլյամ Սարոյան է...
© 1958 - 2021, Հրանտ Մաթևոսյան
